Proceskosten voor juridische rechtsbijstand: forfaitaire vergoeding of niet?

Indien een besluit in bezwaar of (hoger) beroep wordt herroepen c.q. vernietigd vanwege aan het betreffende bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid, kan de belanghebbende in aanmerking komen voor een vergoeding ter zake van de kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand (mits de belanghebbende daarom tijdig, d.w.z. uiterlijk ter zitting, heeft verzocht). De hoogte van deze proceskostenvergoeding wordt bepaald aan de hand van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb). Het Bpb kent ter zake een gesloten stelsel van forfaitaire vergoedingen. Dit brengt mee dat de belanghebbende niet zijn daadwerkelijk gemaakte kosten voor juridische bijstand krijgt vergoed, maar enkel de forfaitaire kostenvergoeding.

Zeker in het geval de belanghebbende een advocaat heeft ingeschakeld kunnen de feitelijke kosten van rechtsbijstand deze forfaitaire vergoeding fors te boven gaat. In de praktijk wordt daarom wel eens gepoogd door de belanghebbende en/of diens advocaat om de daadwerkelijke  kosten als schadevergoeding te vorderen, voor zover deze de forfaitaire kostenvergoeding te boven gaat. In de regel zijn dit soort verzoeken kansloos, getuige onder meer door de Afdeling in ABRvS 25 mei 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1407 expliciet bepaald: “2.1. Zoals de Afdeling in de uitspraak van 22 april 2015 in zaak nr. 201406774/1/A2 heeft overwogen, is uitgangspunt van het in de bijlage bij het Bpb opgenomen forfaitaire vergoedingsstelsel en de jurisprudentie, dat voor door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand kosten in rekening worden gebracht. Gegeven dit stelsel is het bedrag van de werkelijk in rekening gebrachte kosten niet relevant voor de vraag of een tegemoetkoming in de gemaakte proceskosten moet worden toegekend.”

Echter, in uitzonderlijke situaties (zie art. 2 lid 3 Bpb) wordt in de rechtspraak een uitzondering op deze hoofdregel gemaakt, waarin integrale vergoeding wél is aangewezen. Zie in dit kader het arrest HR 13 april 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA2802, waarin werd overwogen: “Voor een toekenning van een proceskostenvergoeding in afwijking van de forfaitaire bedragen van het Besluit [proceskosten bestuursrecht] is grond indien het bestuursorgaan het verwijt treft dat het een beschikking (…) geeft (…) of in rechte handhaaft, terwijl op dat moment duidelijk is dat die beschikking (…) in een (de) daartegen ingestelde procedure geen stand zal houden.”

M.a.w. als het bestuursorgaan een onrechtmatig besluit neemt en handhaaft, tegen beter weten in dat dit besluit evident geen stand zal kunnen houden, bestaat er wél reden tot volledige vergoeding van de proceskosten. Deze situatie zal zich in de praktijk echter niet snel voordoen.

De nieuwe Titel 8.4 Awb inzake schadevergoeding m.b.t. onrechtmatige overheidsdaad (waaronder onrechtmatige besluiten), maakt bovenstaande overigens niet anders. Zie Rb. Den Haag 11 januari 2016, ECLI:NL:RBDHA:2016:223: “Het is vaste rechtspraak, zie bijvoorbeeld de uitspraak van de CRvB van 7 juli 2004, ECLI:NL:CRVB:2004:AQ5516, dat de regelingen ten aanzien van vergoeding van het griffierecht in artikel 8:74 van de Awb en de proceskosten in artikel 8:75 van de Awb, een exclusief en wat betreft de proceskosten limitatief en forfaitair karakter hebben. Voor een verzoek om schadevergoeding langs de weg van artikel 8:88 van de Awb is dat niet anders. De rechtbank ziet zich gesteund in haar oordeel door de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 18 november 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:3518).” Het Besluit proceskosten bestuursrecht is dus een lex specialis t.o.v. de algemene regeling van Titel 8.4 Awb en geniet daardoor voorrang.

Auteur: mr. P.H.J. (Pieter) de Jonge

Meer lezen?

Hier lees je onze andere artikelen op het gebied van handhaving van veiligheid en leefbaarheid.

Juridische diensten

Voor het uitbesteden van uw handhavingsdossiers, gedegen juridisch advies, inhuur van interim handhavingsjuristen, opstellen van uitvoerbaar handhavingsbeleid, aanpak van adreskwaliteit, verbetering van recreatieterreinen en snippergroenprojecten is MB-ALL uw partner.