Verschoonbare termijnoverschrijding versus rechtsmiddelenverwijzing

Op grond van de wet (art. 3:45 en art. 6:23 Awb) dient onder een primair besluit respectievelijk een beslissing op bezwaar een rechtsmiddelenverwijzing opgenomen te worden, waarin de belanghebbende erop wordt gewezen binnen welke termijn en waar bezwaar dan wel beroep kan worden ingesteld. In de praktijk wordt nog wel eens verzuimd om een (correcte) rechtsmiddelenverwijzing op te nemen in het besluit. Indien de belanghebbende hierdoor niet tijdig een rechtsmiddel instelt, is er dan sprake van een verschoonbare termijnoverschrijding in de zin van art. 6:11 Awb? We kunnen hier onderscheiden tussen de situatie dat een rechtsmiddelenverwijzing ten onrechte geheel ontbreekt en de situatie dat er een onjuiste rechtsmiddelenverwijzing is opgenomen.

Situatie 1: ontbreken rechtsmiddelenverwijzing

De Afdeling (ABRvS 21 september 2011, zaaknr. 201010355/1/H2, bevestigd in ABRvS 7 september 2015, ECLI:NL:RVS:2016:2420) heeft ter zake bepaald dat het ontbreken van een rechtsmiddelenclausule ‘in beginsel’ leidt tot verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding. De Afdeling perkt dit uitgangspunt vervolgens wel belangrijk in door de volgende aanvullende voorwaarden te stellen om voor deze verschoonbaarheid in aanmerking te kunnen komen:

  1. De belanghebbende moet zélf een beroep doen op het ontbreken van de rechtsmiddelenclausule én stellen dat de termijnoverschrijding voor het instellen van bezwaar of beroep daarvan het gevolg is;
  2. Indien redelijkerwijs kan worden aangenomen dat de belanghebbende tijdig wist dat hij binnen een bepaalde termijn bezwaar moest maken dan wel beroep of (hoger) beroep moest instellen, is de termijnoverschrijding niet verschoonbaar. Hiervan is in elk geval sprake indien de belanghebbende (vóór afloop van de betreffende termijn) reeds werd bijgestaan door een professionele rechtsbijstandverlener alsook in het geval de belanghebbende zelf regelmatig pleegt te procederen, ténzij gerede twijfel mogelijk is omtrent het besluitkarakter van het door het bestuursorgaan aan de belanghebbende toegezonden stuk, aldus de Afdeling in de onderhavige uitspraak.

Situatie 2: onjuiste rechtsmiddelenverwijzing

In de uitspraak ABRvS 5 september 2012, zaaknr. 201112697/1/A4 betrof het een besluit waarbij het college ten onrechte had vermeld dat géén beroep mogelijk was. De Afdeling overwoog hier dat een onjuiste rechtsmiddelenverwijzing wat betreft de verschoonbaarheid van een daardoor veroorzaakte termijnoverschrijding niet op één lijn kan worden gesteld met het ontbreken van een rechtsmiddelenverwijzing. Indien een (onjuiste) rechtsmiddelenverwijzing is opgenomen, mag daarop, behoudens ‘kennelijke misslagen’, uit een oogpunt van rechtszekerheid worden vertrouwd, óók indien de belanghebbende wordt bijgestaan door een professionele jurist.

Betreft het een onjuiste rechtsmiddelenverwijzing in die zin, dat ten onrechte naar de bestuursrechter wordt verwezen in plaats van naar de mogelijkheid een bezwaarschrift in te dienen – of vice versa – geldt dat de belanghebbende in elk geval tijdig (dus binnen zes weken) een beroep- c.q. bezwaarschrift ingediend moet hebben om zich op een verschoonbare termijnoverschrijding te kunnen beroepen. Een en ander mede gelet op de in art. 6:15 Awb vervatte ‘doorzendplicht’. Mits het beroep maar tijdig bij de onbevoegde instantie is ingesteld, geldt het als tijdig, ook al komt het geschrift na doorzending te laat bij het wel bevoegde orgaan binnen.

Auteur: mr. P.H.J. (Pieter) de Jonge


Over Pieter de Jonge
Mr. P.H.J. de Jonge studeerde in 2006 cum laude af aan de Rijksuniversiteit Groningen in het Nederlands recht met als hoofdrichting Staats- en Bestuursrecht. Zijn tot artikel bewerkte scriptie werd in 2007 bekroond met de Ars Aequiprijs voor de beste wetenschappelijke publicatie van een rechtenstudent in de periode 2005/2006. Na zijn afstuderen is hij werkzaam geweest als juridisch beleidsmedewerker bij de Tweede Kamer, gemeentelijk jurist handhaving en juridisch medewerker bij een advocatenkantoor. Sinds 2008 is hij werkzaam als jurist bij MB-ALL, waar hij zich met name bezighoudt met het uitvoeren van bestuursrechtelijke handhavingstrajecten voor diverse gemeenten en omgevingsdiensten.

Meer lezen?

Hier lees je onze andere artikelen op het gebied van handhaving van veiligheid en leefbaarheid.

Onze juridische oplossingen

Voor het uitbesteden van uw handhavingsdossiers, gedegen juridisch advies, inhuur van interim handhavingsjuristen, opstellen van uitvoerbaar handhavingsbeleid, aanpak van adreskwaliteit, verbetering van recreatieterreinen en snippergroenprojecten is MB-ALL uw partner.