Skip to main content
Artikelenvluchtelingenopvang

COA Ter Apel: ‘De aandacht van de media gaat automatisch naar incidenten’

Door 25 februari 2024februari 28th, 2024Geen reacties

‘Ruimte voor nuances in de media helpt bij het vergroten van draagvlak voor AZC’s’ volgens Rik van Dijk, verantwoordelijk voor de locatie van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) bij het COA in Ter Apel. Hij laat dit optekenen door Villamedia over  zijn visie op berichtgeving over de situatie in Ter Apel.

‘In 2015 ontstond eigenlijk de eerste grote vluchtelingencrisis – iedereen herinnert zich de foto van het aangespoelde jongetje op het Turkse strand. Het aantal alleenstaande minderjarigen dat in dit jaar naar Nederland kwam nam een enorme vlucht en daarom besloot het COA een aparte locatie voor hen in te richten in Ter Apel. Ik stond aan het begin en ben er al die tijd gebleven.’

Overlopen opvanglocatie pas reden voor aandacht

Hoewel er destijds veel media-aandacht was voor de stichting van de Groningse locatie voor AMV’s ervoer Van Dijk de jaren erna als ‘redelijk nieuwsluw’. Maar in 2022, nadat de reisbeperkingen wegens corona wegvielen en er opnieuw een enorme stroom vluchtelingen naar het Europese vasteland trok, veranderde dat subiet. Men kent vast nog wel de situaties van buiten verblijvende vluchtelingen.

Aandacht naar ‘veiligelanders’ en incidenten

Nieuwsmedia richten de camera’s op Ter Apel, waar de vluchtelingen op een grasveld naast de opvanglocatie verbleven. Van Dijk: ‘De boodschap in de media was steeds: “COA loopt vast” of “COA heeft onvoldoende bedden”. De kranten stonden bol van incidenten op de locatie en de overlast in het dorp, die meestal – lang niet altijd terecht – aan de zogeheten “veiligelanders” werd toegeschreven. De aandacht van de media blijkt toch automatisch naar dit soort gebeurtenissen te gaan.

Ter Apel transparant

Om een genuanceerder beeld te tonen van hoe het er in Ter Apel aan toegaat besloot het COA in de loop van 2022 meer openheid aan de media te geven. Van Dijk: ‘Voor die tijd was het COA een beetje in zichzelf gekeerd, ook wel als bescherming naar bewoners die in een kwetsbare positie zitten.

Eind vorig jaar liep RTV Noord (voor de vierdelige serie ‘Achter de poort’) langere perioden mee in Ter Apel om medewerkers te volgen tijdens hun werk. ‘Dat is op een hele mooie en integere manier in beeld gebracht.’ Hetzelfde geldt wat hem betreft voor de vierdelige televisie­serie ‘De Wereld in Ter Apel’, waarbij er over de schouders van de medewerkers van het COA mee werd gekeken. Ook werd er gefilmd bij de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en de IND, waar ze onder meer vastlegden hoe asielzoekers moesten slapen op vloeren van de wachtkamers. ‘Ik denk dat beide documentaires een heel volledig beeld geven van de mensen die naar Nederland komen en asiel aanvragen. Dat ze niet allemaal overlast geven en het ook niet allemaal “veiligelanders” zijn – sterker, dat is echt maar een heel klein groepje. Ze laten ook goed zien dat wij ingericht zijn om niet meer dan 120 alleenstaande kinderen op te vangen, terwijl we er regelmatig 300 tot 400 binnen hebben. Dat helpt denk ik bij het vergroten van draagvlak voor meer locaties in het land.’

Jeugdzorg medewerkers maatschappelijk op eigen titel

Twee jeugdzorgmedewerkers – terwijl het azc weer overvol werd – hebben zelf initiatief genomen voor een verhaal in vakblad Sociaal Werk. Ze wilden vanuit hun professie vertellen over hoe mooi ons werk is en wat er gedaan wordt aan begeleiding van deze kinderen. En ook zichtbaar maken dat het niet gaat om een intern probleem in Ter Apel – zoals toen de opinie was – maar om een breder probleem.

Rik vindt het mooi dat toen zij zelf de media opzochten om het verhaal te vertellen. ‘Het niet alleen maar over alle problemen ging, de overlast en de incidenten van asielzoekers, maar ook over de onmogelijke keuzes die de medewerkers moeten maken, over de vicieuze cirkel die ze ervoeren tijdens de ergste crisis, over de Spreidingswet en hun zorgen over de nabije toekomst.’

Ter Apel en de spreidingswet

‘De invoering van die Spreidingswet is door de media nauwgezet gevolgd, en nu hij erdoor is lijkt het alsof die dan alles zal oplossen, waardoor de aandacht van journalisten weer verslapt. Maar het duurt nog heel lang, we staan in Ter Apel nog steeds voor dezelfde uitdagingen. Pas in het voorjaar van 2025 kunnen gemeenten eventueel worden gedwongen vluchtelingen op te nemen. En de Europese afspraken over opvang aan de buitengrenzen gaan pas in vanaf 2026. Dus voorlopig voelt het alsof we pleisters blijven plakken. Voor hoe we het tot die tijd moeten oplossen in Ter Apel is in de media nauwelijks aandacht.’ Lees in ons bericht over de ingang van de spreidingswet welke gemeenten welke aantallen moeten gaan opvangen.

Betrek MB-ALL bij de opgaven die de Spreidingswet geeft

Voorzien in basisbehoeften en coördineren op een veilig leefsituatie is slechts één van de uitdagingen voor burgemeesters en wethouders. Onafhankelijke externe adviseurs die uw processen vlot kunnen trekken, rondom ingrijpende trajecten zoals ‘de spreidingswet’ kunnen vanuit MB-ALL druk van de ketel halen.

De vluchtelingencrisis is mensenwerk. MB-ALL kan helpen in het ontwikkelen, uitvoeren en begeleiden van vluchtelingenbeleid.

Bekijk wat wij op het gebied van vluchtelingenopvang kunnen betekenen