12 maart van dit jaar kreeg het hele land een schok toen we te horen kregen dat wij onze vrijheden moesten beperken om de verspreiding van het coronavirus af te remmen. Een grote schok voor de hele maatschappij, maar is het ook een uitgelezen kans voor mensen met minder goede bedoelingen om hun gang te gaan?

Door de lockdown ontstond vooral voor ondernemers een onzekere tijd, voor veel ondernemers is dat nog altijd het geval. Door het verlies van omzet en mogelijkheden om te investeren in de onderneming komen sommige ondernemers in financiële problemen. Dat lijkt een uitgelezen kans voor criminelen om te investeren in een legaal bedrijf. Zeker in bedrijfstakken die hard geraakt worden en waar veel contant geld in omgaat zoals de horeca. Deze bedrijven bieden een uitgelezen kans om geld wit te wassen of worden als een aantrekkelijke locatie gezien die kan dienen als uitvalsbasis voor de criminele activiteiten. Het aanbod zal vaak verpakt komen als een reddingsplan of een investering van een weldoener, maar zal nooit zonder tegenprestatie komen. Eenmaal ‘ja’ gezegd is er geen weg terug. Met als gevolg dat criminelen de zaak overnemen. Onvermijdelijk is dan ook dat omwonenden, andere ondernemers, politie en/of gemeente op een gegeven moment ontdekken dat er iets niet klopt. Wat kan resulteren in het oprollen van deze criminele activiteiten met mogelijk sluiting van de onderneming tot gevolg. Hierdoor komen ondernemers alleen maar dieper in de problemen.

Cijfers en voorbeelden van dergelijke inmenging van criminelen in de Corona crisis, zijn (nog) niet beschikbaar, maar dat de risico’s hoger zijn is overduidelijk. Dit is voor gemeenten en politie een grote uitdaging. Temeer omdat deze hun werkzaamheden door de crisis zien verschuiven naar beheersing van de crisis en het handhaven van de noodverordening. Hoe kan je als gemeente voorkomen dat ondernemers slachtoffer worden? Natuurlijk is alertheid en bewustzijn vergroten de start. Zowel gericht op de ambtenaren als ook op de ondernemers in de gemeente. Gelukkig staan gemeenten daar niet alleen in, al vrij snel na de start van de lockdown kwam vanuit het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC), een samenwerkingsverband met als doel de bestrijding van georganiseerde criminaliteit, een tweetal communicatie toolkits beschikbaar. Deze toolkits bevatten diverse uitwerking van hoe een gemeente kan waarschuwen voor de risico’s op ondermijnende criminaliteit. Er is éétoolkit gericht op de horeca en ééop hebuitengebied. 

De aanpak van ondermijning vraagt naast alertheid en bewustzijn ook om meer zicht op de problematiek en het verstoren of beëindigen van criminele activiteiten. Bijvoorbeeld door extra toezicht maar ook door in contact te blijven met ondernemers. Zeker het extra toezicht ligt door de handhaving van de coronaregels en de regels rond afstand houden ingewikkeld. Veel gemeenten hebben geen capaciteit beschikbaar om hier invulling aan te geven en weten vaak ook niet hoe toezicht op 1,5m afstand in te vullen. Het is in sommige gemeenten wel gelukt om toezicht te organiseren en de aanpak van ondermijning door te zetten, bijvoorbeeld door het aanstellen van een corona-coördinator tijdens een bestuurlijke controle. Daarbij kan deze periode ook gebruikt worden om beleid op orde te maken of een administratieve controle te doen van bijvoorbeeld vergunningen.

Voorlopig blijven wij leven in een wereld waar corona de volledige aandacht vraagt. De echte effecten van corona op ondermijning zullen nog even op zich laten wachten, maar nu is wel het moment om te investeren om de effecten straks zo klein mogelijk te houden. 

Maarten Meijerink

Maarten Meijerink

Adviseur Veiligheid

T. 0346 - 58 30 70